Polskie porty morskie przechodzą historyczną transformację. Podczas czwartej edycji Kongresu Polskie Porty 2030+ w Sopocie liderzy branży oraz przedstawiciele rządu nakreślili wizję portów, które nie są już tylko punktami przeładunkowymi, ale stają się kluczowymi ogniwami bezpieczeństwa energetycznego i militarnego Polski. Zarząd Morskich Portów Szczecin i Świnoujście był partnerem strategicznym Kongresu Polskie Porty 2030.
Rekordowe wyniki i ambitne cele
Polskie porty morskie o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej mają za sobą rekordowy rok. W 2025 roku przeładowano w nich ponad 141 milionów ton towarów, a liczba obsłużonych kontenerów wzrosła o blisko 20% rok do roku. Dane z pierwszych pięciu miesięcy 2026 roku sugerują, że branża zmierza po kolejny rekord, notując 13-procentowy wzrost w przeładunkach kontenerowych.
W dzisiejszym niespokojnym, pełnym wyzwań świecie kluczowe słowo to bezpieczeństwo. Musimy budować odporność naszej gospodarki. A tę odporność buduje się poprzez konkurencyjność. Porty i szeroko rozumiana gospodarka morska stała się i jest dziś bez wątpienia tematem, który należy do spraw o kluczowym i strategicznym znaczeniu dla polskiego interesu. Porty, gospodarka morska to fundament naszego rozwoju i nasza duma – podkreślił otwierając kongres Arkadiusz Marchewka, sekretarz stanu w ministerstwie infrastruktury.
Strategiczne inwestycje: Gdańsk, Gdynia i Szczecin-Świnoujście
Każdy z trzech głównych zarządów portów realizuje kluczowe projekty, które mają zdeterminować ich rozwój na najbliższą dekadę:
- Port Gdańsk: Koncentruje się na roli hubu energetyczno-przemysłowego. Kluczową inwestycją jest budowa terminala regazyfikacyjnego, który zaspokoi ok. 30% krajowego zapotrzebowania na gaz oraz rozbudowa Naftoportu.
- Port Gdynia: Priorytetem jest budowa Portu Zewnętrznego oraz poprawa dostępu od strony lądu poprzez tzw. Drogę Czerwoną (trasa szybkiego ruchu). Port staje się także miejscem produkcji wielkogabarytowych konstrukcji dla energetyki jądrowej.
- Port Szczecin-Świnoujście: Flagowym projektem jest Przylądek Pomerania – 186 hektarów nowego lądu w Świnoujściu, gdzie powstanie głębokowodny terminal kontenerowy. W Szczecinie rozwija się przemysł offshore, w tym fabryki wież wiatrowych.
Ta twarda infrastruktura jest bardzo ważna, ale równie ważne z naszego punktu widzenia jest szukanie dostępu do taniej energii, np. własnych farm fotowoltaicznych. Tania energia spowoduje to, że będziemy mogli szybciej się rozwijać. Również zmniejszymy koszty funkcjonowania infrastruktury portowej. A budowaniem odporności kraju na zewnętrzne zagrożenia jest budowa Przylądka Pomerania z nowym głębokowodnym terminalem kontenerowym. W taki sposób buduje się odporność – zaznaczył Jarosław Siergiej, prezes Zarządu Morskich Portów Szczecin i Świnoujście.
Infrastruktura dostępowa – „Wąskie gardło” rozwoju
Prezesi wszystkich portów zgodnie podkreślają, że bez sprawnych połączeń kolejowych i drogowych potencjał terminali nie zostanie w pełni wykorzystany. W Gdańsku priorytetem jest budowa tunelu kolejowego i drogowego pod Martwą Wisłą, aby uniknąć paraliżu komunikacyjnego wyspy portowej. Rząd zapowiedział już konkretne działania, m.in. budowę czwartego toru między Pruszczem Gdańskim a Pszczółkami oraz modernizację magistrali węglowej (linia 201) kluczowej dla Gdyni.
Ambicją zarządu morskiego portu Gdańsk jest to, żeby port Gdańsk wzmacniał się jako hub przemysłowy i energetyczny. Ta infrastruktura dostępowa tak naprawdę ona jest gwarantem tego, żeby port się dalej rozwijał, żeby przyciągał biznes, ale żeby również ugruntowywał biznesy, które w tej chwili w porcie funkcjonują – mówiła Dorota Pyć, prezes Portu Gdańsk
Bezpieczeństwo i „Dual-Use”
W obliczu obecnej sytuacji geopolitycznej porty stały się elementem infrastruktury krytycznej. Coraz więcej inwestycji projektowanych jest w formule podwójnego zastosowania (dual-use), co pozwala na obsługę zarówno ładunków cywilnych, jak i wojskowych. Przykładem jest terminal intermodalny w Gdyni, sfinansowany z funduszy Military Mobility. Ważnym wyzwaniem pozostaje również cyberbezpieczeństwo oraz ochrona przed zakłóceniami sygnału GPS.
Port to bardzo złożony organizm i tylko liczne inwestycje oraz ich linkowanie, możliwość połączenia sprawia, że cały organizm sportowy staje się sprawnym.
Port Gdynia właściwie funkcjonuje w formule dual-use. Otóż my planując jakiekolwiek nowe inwestycje rozważamy od razu ich podwójne zastosowanie – powiedział Piotr Gorzeński, prezes Portu Gdynia
Wielki powrót pod polską banderę
Jednym z najważniejszych punktów kongresu była zapowiedź zmian w prawie żeglugowym. Nowe przepisy mają sprawić, że pływanie pod biało-czerwoną banderą znów stanie się opłacalne. Kluczowe zmiany obejmują:
- Redukcję podatku tonażowego (w niektórych przypadkach o 96%).
- Zwolnienie marynarzy z podatku PIT (zniesienie wymogu 183 dni pracy na morzu).
- Dobrowolne składki na ubezpieczenie społeczne dla załóg.
Podsumowanie
Transformacja polskich portów to proces wielowymiarowy – od cyfryzacji i systemów OPS (zasilanie statków z lądu), po budowę własnych farm fotowoltaicznych. Jak podkreślił wiceminister Arkadiusz Marchewka, gospodarka morska to dziś fundament bezpieczeństwa i duma narodowa, w którą inwestowane są rekordowe środki.
